|
| Oostenrijk |
Oostenrijk (Duits: Österreich), voluit de Republiek Oostenrijk (Republik
Österreich), is een land in Midden-Europa. Het land grenst in het westen aan
Zwitserland en Liechtenstein, in het noorden aan Duitsland en Tsjechië, in het
oosten aan Slowakije en Hongarije en in het zuiden aan Italië en Slovenië.
Geografie
De Alpen strekken zich over een groot deel van Oostenrijk uit: driekwart van het
land behoort tot dit berggebied. Het natuurschoon van Tirol, Salzkammergut,
Innsbruck, de Oostenrijkse Alpen, en de stad Salzburg en de aantrekkelijkheid
van Wenen en andere culturele centra hebben Oostenrijk tot een belangrijk
Europees toeristencentrum gemaakt.
De hoogste berg in Oostenrijk is de Großglockner met 3.797 meter. Andere hoge
bergen zijn de Wildspitze (3.768 m), de Weißkugel (3.739 m), de Großvenediger
(3.674 m), de Hintere Schwärze (3.628 m) en de Similaun (3.606 m). In het oosten
langs de Donau kenmerkt het landschap zich door glooiende heuvels en vlaktes.
Het diepste punt van Oostenrijk is Hedwighof in Burgenland met 114 meter boven
zeeniveau.
De belangrijkste twee rivieren zijn de Donau en haar zijrivier de Inn. Buiten de
Inn stromen de Herberg, Enns en Mur in de Donau. De Lech is een zijrivier van de
Inn.
Geografische statistieken
Zie voor het hoofdartikel over dit onderwerp Geografie van Oostenrijk,
Landsgrenzen totaal: 2.562 km,
Duitsland: 784 km,
Italië: 430 km,
Hongarije: 366 km,
Tsjechië: 362 km,
Slovenië: 330 km,
Zwitserland: 164 km,
Slowakije: 91 km,
Liechtenstein: 35 km,
kustlijn: geen,
grootste rivieren: Donau, Inn, Mur, Salzach, Enns, Drau,
grootste meer: Neusiedler Meer, op de grens met Hongarije,
hoogste punt: Großglockner, 3.797 m.,
laagste punt: Neusiedler Meer, 115 m.,
Bevolking
Bevolkingsontwikkeling,
Voor statistische informatie: Bevolking van Oostenrijk,
De overgrote meerderheid van de Oostenrijkers spreekt Duits, zij het met een
accent. Meer dan 85% van Oostenrijkers is van Germaanse etnische oorsprong, en
bijna 78% is rooms-katholiek. Sinds 1945 biedt Oostenrijk onderdak aan bijna 2
miljoen vluchtelingen van elders uit Europa, hoewel veel van deze vluchtelingen
op doortocht naar andere streken zijn gegaan. In 1996 waren ongeveer 300.000
arbeidskrachten van buitenlandse oorsprong. Er zijn universiteiten in Wenen,
Salzburg, Innsbruck, Graz, Klagenfurt, Linz, Leoben en Krems an der Donau.
Grootste steden
De enige stad in Oostenrijk met meer dan 250.000 inwoners is Wenen, veruit de
grootste stad van het land.
Naam Deelstaat Bevolking Naam Deelstaat Bevolking,
1 Wenen Wenen 1,550,123 11 Steyr Opper-Oostenrijk 39,340,
2 Graz Stiermarken 226,244 12 Wiener Neustadt Neder-Oostenrijk 37,627,
3 Linz Opper-Oostenrijk 183,504 13 Feldkirch Vorarlberg 28,607,
4 Salzburg Salzburg 142,662 14 Bregenz Vorarlberg 26,752,
5 Innsbruck Tirol 113,392 15 Leoben Stiermarken 25,804,
6 Klagenfurt Karinthië 90,141 16 Wolfsberg Karinthië 25,301,
7 Villach Karinthië 57,497 17 Klosterneuburg Neder-Oostenrijk 24,797,
8 Wels Opper-Oostenrijk 56.478 18 Baden bei Wien Neder-Oostenrijk 24,502,
9 Sankt Pölten Neder-Oostenrijk 49,121 19 Krems Neder-Oostenrijk 23,713,
10 Dornbirn Vorarlberg 42,301 20 Traun Opper-Oostenrijk 23,470,
Economie
Zie voor het hoofdartikel over dit onderwerp Economie van Oostenrijk,
De bosbouw, de veehouderij, en de zuivelproductie zijn overwegend geconcentreerd
in de alpiene provincies; Vorarlberg heeft een oude textielindustrie. Ongeveer
5% van de bevolking is actief in (meestal kleinschalige) landbouw. Het land is
bijna zelfvoorzienend in termen van voedselproductie. In Opper- en
Neder-Oostenrijk en in Burgenland overheerst de landbouw: de belangrijkste
gewassen zijn aardappels, suikerbieten, fruit, gerst, rogge en haver.
De productie is divers en vertegenwoordigt ongeveer 35% van het bruto nationaal
product. Meer dan is de helft van de industrieën is geconcentreerd in het bassin
van Wenen; Linz, Steyr, Graz, Leoben, Innsbruck en Salzburg zijn de andere
belangrijkste industriële centra. Veel van de industrieën van het land werden
genationaliseerd na de Tweede Wereldoorlog, samen met de grootste handelsbanken.
De belangrijkste vervaardigde producten zijn machines, voertuigen, ijzer en
staal, levensmiddelen, elektrische producten, textiel, chemische producten en
kantoorproducten. Vele mineralen noodzakelijk voor de industrie (grafiet, ijzer,
magnesium, koper, zink en bruinkool) worden gevonden in Oostenrijk. Het land
heeft ook reserves van ruwe olie, aardgas, zout en uranium en is rijk aan
hydro-elektrische energie. De laatste jaren is de dienstensector, waaronder een
groot bankwezen, belangrijk voor de economie van Oostenrijk geworden. In deze
sector zijn nu meer dan de helft van het aantal arbeidskrachten van de natie
actief. De belangrijkste handelspartners zijn Duitsland, Italië, Oost-Europa,
Japan en de Verenigde Staten.
Een belangrijke bron van inkomsten is het wintertoerisme in de vele skigebieden.
In de zomer wordt er in het Alpengebied veel gewandeld en wordt aldaar
veelvuldig de klimsport beoefend.
Oostenrijk in de geschiedenis,
--------------------------------------------------------------------------------
Marchia Orientalis (976-1156)
Hertogdom Oostenrijk (1156-1453)
Aartshertogdom Oostenrijk (1453-1804)
Oostenrijkse Kreits (1512-1806)
Keizerrijk Oostenrijk (1804-1867)
Oostenrijks-Hongaarse Monarchie (1867-1918)
Deutschösterreich (1918-1919)
Eerste Oostenrijkse Republiek (1919-1938)
--------------------------------------------------------------------------------
Anschluss (1938)
Groot-Duitse Rijk (1938-1945)
Geallieerde bezettingszones (1945-1955)
--------------------------------------------------------------------------------
Tweede Oostenrijkse Republiek (1955-heden)
Geschiedenis
Zie voor het hoofdartikel over dit onderwerp Geschiedenis van Oostenrijk,
Nadat het land door Romeinen, Hunnen, Lombarden, Ostrogothen, Beieren en Franken
veroverd en overheerst werd, werd Oostenrijk van de 10e tot de 13e eeuw
geregeerd door de Babenbergs. De Babenbergers werden opgevolgd door de
Habsburgers, die het land tot de 20e eeuw regeerden.
Na de afschaffing van het Heilige Roomse Rijk in 1806 werd het Keizerrijk
Oostenrijk opgericht. In 1867 ging dit op in de Oostenrijk-Hongaarse
dubbelmonarchie. Na de nederlaag in de Eerste Wereldoorlog werd dit opgesplitst
in verschillende onafhankelijke landen en bleef Oostenrijk uiteindelijk in zijn
huidige vorm over, waarbij Vorarlberg, Burgenland en Karinthië via
volksraadplegingen besloten bij Oostenrijk te willen horen.
In 1918 werd Oostenrijk een republiek. Deze Eerste Republiek zou tot 1938 stand
houden, hoewel kanselier Engelbert Dollfuss na 1933 als een dictator regeerde.
In 1938 werd Oostenrijk geannexeerd door het Derde Rijk (de Anschluss). Na de
nederlaag van de nazi's werd Oostenrijk door de geallieerden bezet tot 1955. Het
land werd toen een volledig zelfstandig land onder voorwaarde dat het altijd
neutraal zou blijven. Na de ineenstorting van het communisme in Oost-Europa werd
Oostenrijk meer betrokken bij de Europese politiek. In 1995 werd het land lid
van de Europese Unie en in 2002 voerde het de euro in.
Overheid en politiek
Oostenrijk wordt geregeerd onder de herziene grondwet van 1929. Het heeft een
gemengde presidentieel-parlementaire regeringsvorm. De president, die door
stemming voor een termijn wordt gekozen van zes jaar, benoemt de eerste
minister. Het kabinet, dat door de eerste minister wordt geleid, is
verantwoording schuldig aan de Nationalrat van het parlement, dat algemeen
volgens evenredige vertegenwoordiging wordt gekozen. De Bundesrat wordt gekozen
door de provinciale assemblage. De drie belangrijke partijen zijn de
Sociaal-Democratische partij SPÖ, de partij van de conservatieven ÖVP en tot
april 2005 de partij van de neopopulist en uiterst rechtse Jörg Haider, de FPÖ.
In april 2005 is de partij uiteengevallen in de uiterst-rechtse FPÖ en de
mildere BZÖ, onder leiding van Jörg Haider.
Overheidsstatistieken
Staatsvorm: Republiek,
President: Heinz Fischer, (sinds 8 juli 2004),
Regeringsleider: bondskanselier Wolfgang Schüssel (sinds 4 februari 2000),
Parlement: Bundesversammlung. Twee kamers: Bundesrat en Nationalrat.,
Politieke partijen: SPÖ (sociaal-democratisch), ÖVP (christen-democratisch), FPÖ
(formeel: liberaal, vrijheidspartij), BZÖ (formeel: liberaal), Grünen (de
Groenen), KPÖ (communisten), LiF (liberalen) en de SLP (uiterst links),
Bestuurlijke indeling: 9 deelstaten of Bundesländer,
Godsdienst: rooms-katholiek 78%, protestant 5%, overige 17%,
Munteenheid vóór invoering Euro: Oostenrijkse schilling (ATS) = 100 Groschen,
De deelstaten (Bundesländer) van Oostenrijk (met hoofdstad)
Wenen (Wien) - (Wenen),,
Burgenland - (Eisenstadt),,
Karinthië (Kärnten) - (Klagenfurt),,
Salzburg - (Salzburg),,
Neder-Oostenrijk (Niederösterreich) - (St. Pölten),,
Stiermarken (Steiermark) - (Graz),,
Tirol - (Innsbruck),,
Vorarlberg - (Bregenz),,
Opper-Oostenrijk (Oberösterreich) - (Linz),
Oostenrijkse deelstaten,
Schafberg
Bondskanseliers
Eerste republiek (1918-1938)
Karl Renner (1918–1920) - SDAPÖ,
Michael Mayr (1920–1921) - CSP,
Johann Schober (1921–1922) - Beamter,
Walter Breisky (1922) - Beamter,
Johann Schober (1922) - Beamter,
Ignaz Seipel (1922–1924) - CSP,
Rudolf Ramek (1924–1926) - CSP,
Ignaz Seipel (1926–1929) - CSP,
Ernst Streeruwitz (1929) - CSP,
Johann Schober (1929–1930) - Beamter,
Carl Vaugoin (1930) - CSP,
Otto Ender (1930–1931) - CSP,
Karl Buresch (1931–1932) - CSP,
Engelbert Dollfuss (1932–1934) - CSP/VF,
Kurt von Schuschnigg (1934–1938) - VF,
Arthur Seyss-Inquart (1938) - NSDAP,
Karakteristieke Oostenrijkse kerk in Opper-OostenrijkTweede republiek (sedert
1945)
Karl Renner (1945) - SDAPÖ/SPÖ,
Leopold Figl (1945–1953) - ÖVP,
Julius Raab (1953–1961) - ÖVP,
Alfons Gorbach (1961-1964) - ÖVP,
Josef Klaus (1964–1970) - ÖVP,
Bruno Kreisky (1970–1983) - SPÖ,
Fred Sinowatz (1983–1986) - SPÖ,
Franz Vranitzky (1986–1997) - SPÖ,
Viktor Klima (1997–2000) - SPÖ,
Wolfgang Schüssel (sedert 2000) - ÖVP,
Bondspresidenten
Eerste republiek (1918-1938)
Karl Seitz (1919–1920) - SDAPÖ,
Michael Hainisch (1920–1928) - onafhankelijk,
Wilhelm Miklas (1928–1938) - CSP,
Tweede republiek (sedert 1945)
Karl Renr (1945-1950) - SPÖ,
Theodor Körner (1951-1957) - SPÖ,
Adolf Schärf (1957-1965) - SPÖ,
Franz Jonas (1965-1974) - SPÖ,
Rudolf Kirchschläger (1974-1986) - onafhankelijk,
Kurt Waldheim (1986-1992) - ÖVP,
Thomas Klestil (1992-2005) - ÖVP,
Heinz Fischer (sedert 2005) - SPÖ,
Vervoer
Voor het berijden van Oostenrijkse snelwegen en enkele andere wegen is aankoop
van een tolvignet verplicht. Het land kent vele bergpassen, waarvan een groot
deel in de winter als gevolg van sneeuwval wordt afgesloten voor het verkeer. Er
is circa 133.361 kilometer wegennet. Ook is er een spoorwegennet van circa 6024
kilometer lang.
Verder zijn er internationale luchthavens in Wenen, Linz, Salzburg, Graz,
Klagenfurt en Innsbruck.
In de bergen zijn diverse kabelbanen om naar boven te gaan die voornamelijk
gebruikt worden in de winter om skigebieden te bereiken en in de zomer om te
wandelen.
Klimaat
In het heuvelland, de laagvlakten en de dalen is een landklimaat. Boven de 1500
meter is een hooggebergteklimaat. Het westen heeft een klimaat met veel regen.
Het zuiden van Oostenrijk neigt naar een mediterraan klimaat. Het klimaat
verschilt sterk tussen de noord- en de zuidhelling van de bergen. Ook komt de
föhn voor.
Eten en drinken
In Oostenrijk wordt veel vlees gegeten zoals de bekende schnitzel. De
Oostenrijkse keuken is in eerste instantie een boerenkeuken, vrij zwaar en
weinig geraffineerd. Na een soepje (al dan niet met noedels) vooraf volgt
standaard een flink stuk vlees, in het algemeen geserveerd met een eenvoudige
koolsalade, tomaten, sperziebonen of gemengde salade of de bekende
aardappelsalade. Ook goulash kent variaties, van vlees, kip of worst met
aardappels.
Ook kent Oostenrijk de bekende Wiener kaffee met Apfelstrüdel of Sachertorte.
|
|
|